Yunan mitolojisinin Havva'sı Pandoraa

Grek mitolojisinde geçen Pandora söylencesinde baş tanrı Zeus gök düzeninin hâkimiyetini alıp, ona karşı direnen Titanları cezalandırır. Bunlardan Prometheus Kafkas kayalıklarına zincire vurulup her gün kendini yenileyen ciğerleri kartallara yem edilir. Atlas gök kubbeyi omzunda taşımakla cezalandırılırken, Menoitios yer altı ülkesinde sonsuz karanlığa hapsedilir. Epimetheus’a ise ilk kadın Pandora eş olarak verilip cezalandırılmak istenir. Grek mitolojisinde ilk kadın, bir cezalandırma aracı olarak yaratılır. Diğer tüm tanrılar da kimi özellik ve becerilerini Pandora’ya verirler. Bunun için de ismine “ Tüm Armağan” bütün tanrıların özelliklerini taşıyan anlamına gelen Pandora denilir. Ama atfedilen özellikler hileci tanrıların, başkalaşıma uğramış tanrıçaların özellikleridir.
 

  Tanrılar Pandora’ya özelliklerinden birer parça verirken bir de ona bir kutu armağan ederler. Bu kutu tüm kötülüklerin doldurulduğu bir kutudur. Pandora’ya verilirken kutuyu hiçbir şekilde açmaması da tembihlenmiştir. Ama tanrılar Pandora’nın veya bir başka kişinin bu kutuyu bir gün merakına yenilerek açacağını ve kötülüklerin dünyaya yayılacağını bilerek verirler. Eş olarak gönderildiği Epimetheus bir gün Pandora’nın kutusunda ne olduğunu merak ederek açar. Kutu açılınca dünyaya acılar, hastalıklar, açlık, kıskançlık gibi kötülükler yayılır. Epimetheus hemen kutuyu kapatır. Ardından Pandora onu bu kadar korkutanın ne olduğunu merak ederek kutuyu açar ve kalan kötülükler de yayılır. Ama son anda Pandora kutudan çıkacak olan “umut” u yakalar ve kutuda kalmasını sağlar. Pandora’nın kutusunda yalnızca umut kalmıştır.

   Bu söylencede tüm kötülükler kadına atfedilmeye çalışılmış olsa da, yine de gerçekliği perdeleyememiştir. Pandora tanrıların komplosuna maruz kalıp, tüm kötülüklerin dünyaya yayılmasında Epimetheus’tan sonra istemeden de olsa aracılık yapmıştır. Ancak insanlığa büyük bir iyilikte de bulunmuştur. O da “umut” tur. Kadın, bir ideolojik kimlik yaratımı olan mitolojilerde erkek egemen zihniyetçe yaratıcı tanrıçalık, kutsallık mertebesinden tüm kötülüklerin yaratıcısına düşürülmeye çalışılsa da, ahlaki ve politik toplumların mücadelesinde kadının yaratımları varlığını sürdürmüştür. Söylencenin bir yönü de Pandora’nın kutusunda kalan umudun gücüdür. Bu da tüm insanlara acılara, kötülüklere karşı koyma kuvvetini verme gerçekliğidir. Daha güzel yaşanılası bir dünya için insanlığa direnme cesaretini armağan etmesidir.